روزنامه کارون روزنامه کارون رسانهای باسابقه در ایران است که با تمرکز بر بازتاب رویدادهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و شهری، تلاش میکند صدای مردم و مسائل روز منطقه را بهصورت دقیق، مسئولانه و قابل اعتماد منتشر کند. این روزنامه با نگاهی حرفهای به خبررسانی، بستری برای آگاهیبخشی، گفتوگو و پیگیری دغدغههای عمومی فراهم میسازد.
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
گروه ايران: برخلاف خوشبيني اوليه کاخ سفيد، جنگ با ايران، افزايش بهاي انرژي و تورم، روند بهبود اقتصادي را مختل کرده و اميد به کاهش نرخ بهره را کمرنگ ساخته است. هرچند توافق موقت با ايران موقتاً بازار نفت را آرام کرد، اما ازسرگيري درگيريها دوباره قيمت انرژي را افزايش داد و فشار بر قدرت خريد آمريکاييها را تشديد کرد؛ موضوعي که ميتواند هزينه سياسي سنگيني براي جمهوريخواهان داشته باشد.
جان کاسيدي، تحليلگر ارشد مسائل بينالملل نشريه نيويورکر نوشت: دونالد ترامپ در آستانه انتخابات مياندورهاي با سه چالش همزمان روبهروست: بحران خاورميانه، اقتصاد آمريکا و کاهش محبوبيت. برخلاف خوشبيني اوليه کاخ سفيد، جنگ با ايران، افزايش بهاي انرژي و تورم، روند بهبود اقتصادي را مختل کرده و اميد به کاهش نرخ بهره را کمرنگ ساخته است. هرچند توافق موقت با ايران موقتاً بازار نفت را آرام کرد، اما ازسرگيري درگيريها دوباره قيمت انرژي را افزايش داد و فشار بر قدرت خريد آمريکاييها را تشديد کرد؛ موضوعي که ميتواند هزينه سياسي سنگيني براي جمهوريخواهان داشته باشد. از نگاه دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا، تعطيلات تابستاني عملاً به پايان رسيده است. او هشتادمين سالروز تولدش را با برگزاري يک شب مسابقات «يو.اف.سي» در کاخ سفيد جشن گرفت؛ اقدامي که با انتقاد سنتگرايان روبهرو شد.
سه مسير پرهزينه در برابر ايران
ترامپ سپس در مراسم دويستوپنجاهمين سالگرد تأسيس ايالات متحده، دموکراتها را «کمونيست» خواند و پس از آن راهي نشست سران ناتو در ترکيه شد؛ نشستي که رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور ترکيه، با پهن کردن فرش فيروزهاي از او استقبال کرد.با اين حال، ترامپ اکنون بار ديگر بايد با سه چالش اصلي روبهرو شود: تداوم بحران در خاورميانه، وضعيت اقتصاد آمريکا و انتخابات مياندورهاي کنگره که کمتر از چهار ماه تا برگزاري آن باقي مانده است.
رؤياي تابستاني اقتصاد آمريکا
اين سه موضوع بهطور مستقيم به يکديگر گره خوردهاند و دستکم از منظر ترامپ، اين همزماني چندان اميدوارکننده نيست.در آغاز سال جاري، کاخ سفيد و رهبران حزب جمهوريخواه اميدوار بودند که با فرارسيدن تابستان و آغاز رقابتهاي انتخاباتي، بتوانند کارزار خود را بر پايه مجموعهاي از شاخصهاي مثبت اقتصادي پيش ببرند.ترامپ در ماه ژانويه، طي سخنراني در باشگاه اقتصادي ديترويت، با لحني اغراقآميز اعلام کرد: «رشد اقتصادي انفجاري شده است. بهرهوري بهشدت افزايش يافته، سرمايهگذاري رونق گرفته، درآمدها در حال افزايش است و تورم شکست خورده است.»هرچند ترامپ به بيان ادعاهاي اغراقآميز شهرت دارد، اما در آن مقطع حتي بسياري از اقتصاددانان حاضر در دولت او نيز نسبت به چشمانداز اقتصاد آمريکا خوشبين بودند.واقعيت اين بود که اقتصاد ايالات متحده با سرعتي که ترامپ توصيف ميکرد رشد نميکرد، اما برخلاف بسياري از پيشبينيها، سياست تعرفههاي گسترده او نيز اقتصاد را وارد رکود نکرد. توليد ناخالص داخلي آمريکا در سال 2025 حدود 2.1 درصد رشد کرد؛ نرخي که اگرچه از رشد ثبتشده در سالهاي رياستجمهوري جو بايدن پايينتر بود، اما همچنان عملکردي قابل قبول به شمار ميرفت.همزمان، روند تورم نيز اميدوارکننده به نظر ميرسيد. در ماه ژانويه، نرخ تورم سالانه به 2.4 درصد رسيد؛ رقمي که فاصله چنداني با هدف 2 درصدي فدرال رزرو نداشت.نزديک شدن تورم به اين سطح، اميدها را در ميان مشاوران اقتصادي ترامپ افزايش داده بود که بانک مرکزي آمريکا بهزودي روند کاهش نرخ بهره را از سر خواهد گرفت.
نقش هوش مصنوعي در رشد بازار
در همين حال، بازار سهام آمريکا نيز با اتکا به موج سرمايهگذاري در حوزه هوش مصنوعي، رکوردهاي پياپي ثبت ميکرد. شرکتهاي بزرگ فناوري سرمايهگذاريهاي سنگيني در توليد تراشه، توسعه مراکز داده، سرورها و نرمافزارها انجام داده بودند.اين سرمايهگذاريها تنها در سهماهه نخست سال، حدود 1.3 واحد درصد به نرخ رشد سالانه توليد ناخالص داخلي آمريکا افزودند.جوزف لاوورگنا، اقتصاددان باسابقه والاستريت و مشاور وقت وزارت خزانهداري آمريکا، نيز در گفتوگويي با شبکه سيانبيسي در ماه فوريه گفت: «اقتصاد آمريکا همزمان از رشد بسيار قوي و کاهش تورم برخوردار است.»
پايان خوشبيني کاخ سفيد
اما براي جمهوريخواهاني که پاييز امسال در انتخابات مياندورهاي رقابت خواهند کرد، اين خوشبيني بيش از آنکه بر واقعيت استوار باشد، به آرزو شباهت داشت.هرچند موج سرمايهگذاري در حوزه هوش مصنوعي همچنان ادامه دارد، اما در مجموع، اقتصاد آمريکا تقريباً همان روند کند سال گذشته را دنبال ميکند. در ماه مه، نرخ تورم به 4.2 درصد رسيد؛ بالاترين سطح در بيش از سه سال گذشته.همزمان، رشد اشتغال نيز در ماه گذشته بهطور محسوسي کاهش يافت.در چنين شرايطي، جاي تعجب نيست که بخش بزرگي از آمريکاييها همچنان از هزينههاي بالاي زندگي ناراضي باشند و ادعاهاي خوشبينانه ترامپ براي بسياري از رأيدهندگان کمتر از گذشته باورپذير باشد.بر اساس تازهترين نظرسنجي مؤسسه «هريس»، تنها 16 درصد پاسخدهندگان معتقدند اقتصاد در مسير بهبود قرار دارد، در حالي که 57 درصد گفتهاند اوضاع بدتر شده است.حتي در ميان جمهوريخواهان نيز تنها حدود يکچهارم افراد بر اين باورند که شرايط اقتصادي رو به بهبود است.همين ارزيابيها در ميزان محبوبيت اقتصادي رئيسجمهور نيز بازتاب يافته است. طبق نظرسنجي مشترک هفته گذشته نشريه «اکونوميست» و مؤسسه «يوگاو»، تنها 32 درصد عملکرد ترامپ در حوزه اقتصاد را تأييد کردهاند و ميزان رضايت از عملکرد او در مهار تورم حتي پايينتر و تنها 27 درصد بوده است.
جنگ؛ شوک عرضه خودساخته
واقعيت آن است که سناريوي اقتصادي دولت ترامپ از همان ابتدا بيش از اندازه خوشبينانه به نظر ميرسيد. هاوارد لوتنيک، وزير بازرگاني آمريکا، در ماه ژانويه پيشبيني کرده بود رشد توليد ناخالص داخلي در سهماهه نخست سال از 5 درصد فراتر خواهد رفت؛ پيشبينياي که هرگز محقق نشد.البته رونق سرمايهگذاري در حوزه هوش مصنوعي همچنان يکي از نقاط قوت اقتصاد آمريکا محسوب ميشود، هرچند تداوم اين روند نيز با ابهامهايي همراه است.در مقطعي، اين احتمال وجود داشت که سال 2026 با رشد مناسب اقتصادي، کاهش نرخهاي بهره، تورم مهارشده و افزايش دستمزدهاي واقعي همراه باشد. اما با گسترش جنگ و حملات آمريکا و اسرائيل عليه ايران، شرايط تغيير کرد.بهاي نفت خام از حدود 70 دلار به بيش از 110 دلار در هر بشکه افزايش يافت و ميانگين قيمت هر گالن بنزين در آمريکا که پيشتر کمتر از 3 دلار بود، به حدود 4 دلار و 50 سنت رسيد.همزمان، قيمت بسياري از فرآوردههاي نفتي، از جمله مواد اوليه صنايع پتروشيمي و کودهاي شيميايي، نيز بهشدت افزايش يافت و فشارهاي تورمي را تشديد کرد.جوزف لاوورگنا، اقتصاددان باسابقه والاستريت که در ماه مارس دولت ترامپ را ترک کرده بود، ماه گذشته در گفتوگو با شبکه سيانبيسي اين تحولات را «يک شوک عرضه خودساخته» براي اقتصاد آمريکا توصيف کرد.او گفت: «مشکل اصلي همين جنگ است… از منظر پيشبينيهاي اقتصادي، اين جنگ همهچيز را تغيير داد.»افزايش دوباره تورم نيز از نگاه فدرال رزرو دور نماند. در نشست سياستگذاري ماه گذشته، 9 نفر از 18 عضو کميته بازار آزاد بانک مرکزي آمريکا اعلام کردند که انتظار دارند تا پايان سال دستکم يک مرحله ديگر نرخ بهره افزايش يابد.حتي کوين وارش، سرمايهگذار جمهوريخواه که ترامپ او را براي رياست فدرال رزرو برگزيده است، نيز بر ضرورت مهار تورم و حفظ انضباط پولي تأکيد کرد.
بازار انرژي در سايه فروپاشي تفاهم
در چنين فضايي، دولت ترامپ با ايران به يک توافق موقت دست يافت؛ توافقي که در قالب يک يادداشت تفاهم رسميت پيدا کرد و هدف آن پايان دادن به جنگ و بازگشايي تنگه هرمز بود.پس از اعلام اين توافق، بهاي نفت خام که پيشتر نيز در انتظار حصول توافق روندي نزولي يافته بود، بار ديگر کاهش پيدا کرد و تا آغاز هفته گذشته تقريباً به سطح پيش از جنگ، يعني حدود 70 دلار براي هر بشکه بازگشت.اما اين روند دوام چنداني نداشت. با ازسرگيري درگيريها و اعلام دونالد ترامپ مبني بر اينکه آتشبس «پايان يافته است»، تردد کشتيها در تنگه هرمز بار ديگر بهشدت مختل شد.در پي اين تحولات، قيمت نفت خام برنت براي مدتي از مرز 80 دلار در هر بشکه عبور کرد، هرچند معاملات روز جمعه را در محدوده 75 دلار به پايان رساند. قيمت بنزين نيز که در ماه ژوئن به کمتر از 4 دلار رسيده بود، دوباره مسير افزايشي در پيش گرفت.حتي پيش از اين موج تازه افزايش قيمتها، ترامپ از اينکه بهاي بنزين همگام با کاهش قيمت نفت پايين نيامده بود، انتقاد ميکرد و شرکتهاي بزرگ نفتي را به گرانفروشي و سوءاستفاده از شرايط بازار متهم ميساخت.ترديدي نيست که اين شرکتها در صورت فراهم بودن شرايط، به دنبال افزايش سود خود خواهند بود؛ اما آنچه بازار انرژي را دچار آشفتگي کرد و زنجيرههاي تأمين جهاني را بر هم زد، تصميم دولت ترامپ براي ورود به جنگ با ايران بود.کارشناسان حوزه انرژي از همان ابتدا هشدار داده بودند که حتي در صورت دستيابي به يک توافق صلح پايدار، بازسازي بازار و جبران آسيبهاي واردشده به زمان نياز خواهد داشت.در همين حال، افتتاح ناگهاني دهها جايگاه سوخت با نام «فريدم فيول» در منطقه فيلادلفيا که بنزين را با قيمتهاي تخفيفي عرضه ميکنند، نه اين واقعيت را تغيير ميدهد و نه از مسئوليت دولت ترامپ در شکلگيري بحران کنوني ميکاهد.البته هنوز مشخص نيست چه کساني پشت اين طرح قرار دارند و سخنگوي کاخ سفيد نيز به شبکه سيانان گفته است که دولت هيچ نقشي در اجراي آن نداشته است.
تورم و مسئله قدرت خريد
قرار است اداره آمار کار آمريکا روز سهشنبه شاخص قيمت مصرفکننده براي ماه ژوئن را منتشر کند. با توجه به کاهش قيمت بنزين در ماه گذشته، احتمال ميرود نرخ تورم سالانه به کمتر از 4 درصد برسد.برآورد لحظهاي بانک فدرال رزرو کليولند نيز تورم سالانه را حدود 3.71 درصد پيشبيني کرده است.اين آمار شايد براي مدت کوتاهي دستاويزي در اختيار ترامپ قرار دهد تا از آن بهعنوان موفقيتي اقتصادي ياد کند، اما بعيد به نظر ميرسد بتواند برداشت عمومي آمريکاييها را تغيير دهد؛ مردمي که انتظار دارند قيمت مواد غذايي و کالاهاي ضروري کاهش يابد، نه اينکه تنها با سرعت کمتري افزايش پيدا کند.بحران قدرت خريد، به احتمال زياد، مهمترين عامل پيروزي ترامپ در انتخابات 2024 بود. با اين حال، از زمان بازگشت او به کاخ سفيد، اين بحران نهتنها کاهش نيافته، بلکه از يک سو به دليل اعمال تعرفههاي گسترده بر کالاهاي وارداتي و از سوي ديگر در نتيجه جنگي که ضرورتي براي آغاز آن وجود نداشت، تشديد شده است.در چنين شرايطي، بعيد به نظر ميرسد بازگشت به ادبيات سياسي مبتني بر «هراس از کمونيسم» که يادگار دوران جنگ سرد است، بتواند جمهوريخواهان را از پيامدهاي سياسي اين تحولات مصون نگه دارد.
