دوشنبه , 20 مهر 1405 - 4:53 قبل از ظهر

از رایزنی‌های سه‌جانبه در ترکمنستان تا نجات بوم‌سازگان خزر؛ ابعاد حضور دیپلماتیک ایران در نشست سران همسود

به گزارش کارون منطقه گردشگری «آوازه» در ترکمنستان روز جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۹ اکتبر ۲۰۲۶)، میزبان نشست شورای سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) و اجلاس زیست‌محیطی دریای خزر بود؛ رویدادی دیپلماتیک که در سی‌وپنجمین سال تأسیس این سازمان، به بستری برای رایزنی‌های فشرده منطقه‌ای و نمایش اراده تهران جهت فعال‌سازی ظرفیت‌های همگرایی در اوراسیا، قفقاز و حوزه خزر تبدیل شد. حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان مهمان ویژه در این اجلاس، ابعاد فرامنطقه‌ای مناسبات تجاری و ترانزیتی را برجسته ساخت.

ابتکار «CIS+1»؛ عبور از رقابت دالان‌ها به سوی انتفاع فراگیر

پزشکیان در سخنرانی اصلی خود در جمع سران کشورهای عضو، بر بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی ایران به‌عنوان پل ارتباطی اوراسیا و آسیای مرکزی با آب‌های آزاد بین‌المللی تأکید کرد. وی با تشریح لزوم هم‌افزایی در حوزه‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل و انرژی، رسماً پیشنهاد پایه‌گذاری سازوکار همکاری «CIS+1» با حضور ایران را مطرح نمود.

این چارچوب پیشنهادی، همکاری‌های مشترک را از محدوده روابط دوجانبه مرسوم ارتقا داده و زمینه‌ساز تعاملات ساختاریافته در بخش‌های ترانزیت، فناوری، محیط زیست، گردشگری و تبادلات علمی و فرهنگی خواهد بود. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، توسعه دالان‌های شمال–جنوب و نقش استراتژیک بنادر جنوبی ایران، به‌ویژه بندر اقیانوسی چابهار در پیوند دادن آسیای میانه به جنوب آسیا، آفریقا و قاره اروپا، از ستون‌های اساسی این رویکرد به شمار می‌رود. ناظران البته یادآور می‌شوند که تثبیت این پیشنهاد منوط به ایجاد اجماع میان اعضا، تدوین اساسنامه سازمانی و توافق بر سر سازوکارهای اجرایی است.

امضای ۱۵ سند همکاری و نام‌گذاری سال ۲۰۲۹ برای تحول ترانزیتی

به گزارش وزارت امور خارجه ترکمنستان، سران حاضر در اجلاس تصمیمات مهمی در محورهای دیپلماتیک، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی اتخاذ کردند. پایگاه تخصصی «سنترال آسیا وایر» (Central Asia Wire) از امضای ۱۵ سند همکاری در پایان این نشست خبر داد؛ اسنادی که مسائلی نظیر تبادل اطلاعات امنیتی، توسعه استانداردهای اجتماعی، امنیت سایبری، مقابله با جرایم فناوری اطلاعات، تعیین نشست‌های آتی و ترتیبات ریاست دوره‌ای را پوشش می‌دهند. بر اساس این تصمیمات، ریاست دوره‌ای سازمان کشورهای مستقل مشترک‌المنافع از آغاز سال ۲۰۲۷ به ازبکستان محول خواهد شد.

همچنین با هدف ایجاد مسیرهای پایدار تجاری برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی، سال ۲۰۲۹ رسماً به‌عنوان «سال ارتباطات حمل‌ونقلی کشورهای مشترک‌المنافع» برگزیده شد. کارشناسان معتقدند بهینه‌سازی شبکه‌های ریلی، جاده‌ای، هماهنگی رویه‌های گمرکی و توسعه هاب‌های لجستیکی زمانی اثربخش خواهد بود که با سرمایه‌گذاری واقعی و طرح‌های عملیاتی مشترک همراه گردد.

رایزنی‌های دوجانبه مسکو و تهران؛ پیگیری توافقات اقتصادی

در حاشیه این رویداد، مسعود پزشکیان شامگاه پنجشنبه ۱۶ مهر با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، دیدار و گفت‌وگو کرد. طرفین در این نشست روند مناسبات دو کشور در زمینه‌های تجارت، کشاورزی، انرژی و پروژه‌های زیرساختی حمل‌ونقل را ارزیابی کرده و بر ضرورت شتاب‌بخشی به اجرای تعهدات مشترک تأکید کردند. پوتین با اشاره به دیپلماسی سازنده تهران در پیگیری ثبات پایدار، از رویکردهای صلح‌آمیز منطقه‌ای حمایت کرد؛ در مقابل، رئیس‌جمهور ایران نیز استمرار تعاملات راهبردی و صیانت از حقوق متقابل را مورد تأکید قرار داد.

نشست سه‌جانبه ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان

یکی از کانون‌های کلیدی اجلاس آوازه، نشست سه‌جانبه مسعود پزشکیان، ولادیمیر پوتین و الهام علی‌اف بود. سران سه کشور بر لزوم تقویت کریدورهای حمل‌ونقل در حوزه پیرامونی خزر، ارتقای مبادلات بازرگانی و هماهنگی سیاست‌های ترانزیتی تأکید ورزیدند. همچنین در دیدارهای دوجانبه جداگانه، پزشکیان با الهام علی‌اف پیرامون تسهیل مسیرهای تجاری و مناسبات حسن همجواری، و با سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، درباره اجرای پروژه‌های زیربنایی مشترک و تدابیر محیط‌زیستی به تبادل‌نظر پرداخت.

هشدار نسبت به بحران تراز آب دریای خزر

هم‌زمانی اجلاس CIS با گردهمایی زیست‌محیطی خزر، فرصتی برای رسیدگی به دغدغه‌های بوم‌شناختی این حوضه بسته آبی فراهم آورد. پزشکیان با هشدار درباره کاهش نگران‌کننده تراز آب، تغییرات اقلیمی، گرمایش، آلودگی‌های صنعتی و فرسایش زیستگاه‌ها، پیشنهاد تدوین برنامه بلندمدت و فراگیر منطقه‌ای را ارائه داد. تهران همچنین از طرح تأسیس «کمیسیون عالی» متشکل از معاونان نخست‌وزیران کشورهای ساحلی برای مدیریت فوری چالش‌های اکولوژیک خزر استقبال کرد.

معیار موفقیت: گذر از تشریفات به اجرای پروژه‌ها

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، در تشریح رویکرد تاشکند برای سال ۲۰۲۷ و در نشست مشورتی سران آسیای مرکزی و آذربایجان، تأکید کرد که موفقیت روندهای منطقه‌ای با صرف امضای اسناد سنجیده نمی‌شود، بلکه نیازمند گذر از تجارت ساده کالا به سمت تشکیل زنجیره‌های مشترک تولید، تسهیل تعرفه‌ای و گشایش دالان‌های مالی و فنی است. این ارزیابی، سنجه‌ای عملی برای آینده نشست آوازه به شمار می‌رود؛ جایی که بازدهی تعاملات به میزان عملیاتی شدن ابتکاراتی نظیر «CIS+1»، حذف موانع گمرکی و مهار چالش‌های محیط‌زیستی وابسته خواهد بود.

مطلب پیشنهادی

سرلشکر حاتمی: صنعت دفاعی حامی واقعی میدان نبرد است

فرمانده کل ارتش با تجلیل از عملکرد کارکنان صنعت دفاعی کشور در جریان «جنگ ۱۲ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *